İçeriğe atla
Müşteri Borç Takip
İpucu & Rehber

Borç Takip Çizelgesi: Sütunlar, Örnek ve Kullanım

Oğuzhan Genç · Finans Uzmanı8 dk okuma

Borç takip çizelgesi, müşterinin ne kadar borcu kaldığını tek bakışta görmenizi sağlayan basit bir tablodur. Doğru sütunlarla kurulduğunda kâğıt defterden çok daha düzenlidir ve haftalık kontrolü kolaylaştırır. Ancak çizelgeyi hatalı kurarsanız bakiye tutmaz, kısmi ödemeler karışır ve bir süre sonra kimse tabloya güvenmez. Bu yazıda çizelgenin hangi sütunlardan oluşması gerektiğini, tek liste ile müşteri başına ayrı sayfa arasındaki farkı ve hangi noktada program kullanmanın kaçınılmaz hale geldiğini adım adım anlatıyoruz.

Borç Takip Çizelgesinde Hangi Sütunlar Olmalı?

İyi bir çizelgenin çekirdeği altı sütundan oluşur. Bunlar tarih, müşteri, açıklama, borç, ödeme ve kalan bakiyedir. Fazlası tabloyu ağırlaştırır, eksiği ise hesabı yanlış yapar.

  • Tarih: İşlemin yapıldığı gün. Borcun ne kadar süredir beklediğini görmenin tek yolu budur.
  • Müşteri: İsim ve mümkünse telefon numarası. Aynı isimli iki müşteri çıkabilir; ayırt edici bir not işinizi kolaylaştırır.
  • Açıklama: Ne alındı ya da ne ödendi. "Veresiye" yazmak yeterli değildir; ürün adı ve varsa fatura numarası ileride mutabakatı kolaylaştırır.
  • Borç: Müşterinin o işlemde borçlandığı tutar.
  • Ödeme: O işlemde yapılan tahsilat. Kısmi ödemeler buraya satır olarak eklenir.
  • Kalan bakiye: Müşterinin güncel toplam borcu.

Bu altı sütunun yanına bir de vade tarihi eklemenizi öneririz. Vade sütunu, hangi alacağın geciktiğini ayrı bir hesaplama yapmadan gösterir.

Tek Liste mi, Müşteri Başına Ayrı Sayfa mı?

Çizelgeyi kurarken ilk kararınız bu olacak. İki yöntemin de yeri var ama ikisi aynı işi görmez.

Tek Liste Yöntemi

Tüm müşteriler aynı tabloda, tarih sırasıyla alt alta yazılır. Avantajı haftalık kontrolün kolay olmasıdır: satırları tarihe göre sıralayıp son haftanın hareketlerini tek bakışta görürsünüz. Dezavantajı ise bir müşterinin toplam borcunu görmek için satırlarını tek tek taramak gerekmesidir.

Müşteri Başına Ayrı Sayfa

Her müşteriye ayrı bir sekme ya da sayfa açılır. Bir müşteriye odaklandığınızda bu yöntem çok pratiktir; borç ve ödemeler kronolojik akar. Ancak müşteri sayısı arttıkça sayfalar arasında gezinmek zorlaşır. "Bu hafta kimden tahsilat geldi" sorusunu cevaplamak için tüm sayfaları açmanız gerekir.

Hangisi Size Uygun?

Müşteri sayınız azsa ve her müşteriyle sık görüşüyorsanız ayrı sayfa mantıklıdır. Buna karşılık haftalık toplu bakış ve tahsilat takibi yapıyorsanız tek liste çok daha kullanışlıdır. Pratik çözüm, tek liste tutup müşteriyi filtrelemektir; ancak bu filtreleme elle yapıldığında hata payı yükselir. Bu noktada müşteri borç takip programı iki yöntemin işini aynı ekranda birleştirir: liste halinde bakiye görür, tek müşteriye tıklayıp hareket geçmişine inersiniz.

Yürüyen Bakiyeyi Doğru Hesaplamanın Yolu

Kalan bakiye sütunu çizelgenin kalbidir. Burada yapılan tek bir hata zincirleme yayılır ve tablonun tamamını güvenilmez hale getirir.

Bakiyeyi her satırda yeniden hesaplamak yerine bir önceki satırdaki bakiyeyi esas alın. Yani yeni bakiye, önceki bakiye artı borç eksi ödeme şeklinde ilerler. Bu yönteme yürüyen bakiye denir ve müşteri bazında tutulduğunda en güvenilir sonucu verir.

Şu üç hata en sık yapılanlardır:

  • Kısmi ödemeyi borç satırına yazmak. Müşteri 500 TL borcun 200 TL'sini ödediyse bu bir ödemedir, borç değildir. Ödeme sütununa yazılmadığında bakiye şişer.
  • İadeyi unutmak. Ürün iade edildiyse ödeme gibi düşülmelidir. Aksi halde müşteri borçlu görünmeye devam eder.
  • Aynı işlemin iki kez girilmesi. Özellikle yoğun günde elle tutulan çizelgede tekrar satır açılır. Gün sonunda satırları kontrol etmek bu hatayı yakalar.

Haftalık kontrol yaparken yalnız toplam tutara değil, satır sayısına da bakın. Beklediğinizden fazla satır varsa bir tekrar girmiş olabilir.

Örnek: 5 Müşteride Bir Haftalık Çizelge

Beş müşterili küçük bir işletmede bir haftanın çizelgesi şöyle görünebilir:

  • 09.11 – Ahmet Yılmaz – 2 çuval yem – Borç 1.200 TL – Bakiye 1.200 TL
  • 10.11 – Ayşe Demir – 1 kutu boya – Borç 850 TL – Bakiye 850 TL
  • 10.11 – Ahmet Yılmaz – Nakit tahsilat – Ödeme 500 TL – Bakiye 700 TL
  • 11.11 – Mehmet Kaya – 4 metre kablo – Borç 1.500 TL – Bakiye 1.500 TL
  • 12.11 – Ayşe Demir – Kısmi ödeme – Ödeme 300 TL – Bakiye 550 TL
  • 13.11 – Fatma Şahin – 3 adet profil – Borç 900 TL – Bakiye 900 TL
  • 14.11 – Mehmet Kaya – Nakit tahsilat – Ödeme 1.000 TL – Bakiye 500 TL
  • 15.11 – Ali Çelik – 1 kutu vida seti – Borç 400 TL – Bakiye 400 TL

Haftanın sonunda toplam alacak 4.450 TL, tahsilat ise 1.800 TL'dir. Bu örnekte çizelge doğru tutulduğunda her müşterinin kalan bakiyesi tek bakışta görülür. Ahmet 700 TL, Ayşe 550 TL, Mehmet 500 TL, Fatma 900 TL ve Ali 400 TL borçlu kalır.

Bu tablo elle de tutulabilir. Ancak dikkat edilmesi gereken nokta, her yeni satırın önceki bakiyenin üzerine eklenmesidir. Kısmi ödemeleri doğru sütuna yazdığınız sürece tablo tutarlı kalır.

Çizelgenin Yetersiz Kaldığı Noktalar

Basit bir çizelge, müşteri sayısı arttıkça ve işlemler sıklaştıkça tıkanmaya başlar. Şu işaretler belirdiğinde çizelgeyi bir programla değiştirme zamanı gelmiş demektir:

  • Bir müşterinin toplam borcunu bulmak için satırları elle taramaya başladıysanız.
  • Aynı müşterinin farklı isimlerle iki kez kaydedildiğini fark ettiyseniz.
  • Haftalık kontrol için ayrı bir tablo hazırlamanız gerekiyorsa.
  • Müşteriye ekstre göndermek için çizelgeden elle metin kopyalıyorsanız.

Bu noktada kayıtları bulut tabanlı bir uygulamaya taşımak hem zaman kazandırır hem de hata payını düşürür. Kâğıt defterden dijitale geçişin adımlarını veresiye takip programı sayfasında özetledik; oradan çizelgeden programa geçişin mantığını görebilirsiniz.

Çizelgeden Programa Geçiş: Açılış Bakiyesini Girmek

Geçişin en kritik adımı açılış bakiyesidir. Eğer bu adımı atlarsanız programda geçmiş borçlar görünmez ve yeni kayıtlar yanlış bakiye üretir.

Açılış bakiyesini girmek için önce çizelgede her müşterinin kalan bakiyesini netleştirin. Sonra bu tutarları tek tek müşteri kartlarına işleyin. Kısmi ödemelerin ve iadelerin çizelgede doğru işlendiğinden emin olun; yanlış bir bakiye programa da yanlış taşınır ve tüm hesaplar bozulur.

Açılış işlemini tamamladıktan sonra kontrol için iki şey yapın. Önce çizelgedeki toplam alacak ile programdaki toplam alacağı karşılaştırın. Sonra birkaç müşteriyi rastgele seçip bakiyelerini tek tek doğrulayın. Bu küçük kontrol, ileride çıkacak mutabakat sorunlarını büyük ölçüde engeller. Müşteriyle karşılıklı kontrol yaparken fark çıkarsa ne yapacağınızı müşteriyle borç mutabakatı fark çıkarsa ne yapmalı yazısında ayrıntılı ele aldık. Çizelgede tutulan kısmi ödemelerin doğru sütuna yazılması da sık karışan bir konudur; kısmi ödeme geldiğinde veresiye kaydı nasıl tutulur yazısı bu üç hatayı örneklerle açıklar.

Uygulamaya geçtikten sonra ekstre hazırlamak da kolaylaşır. Müşteri Borç Takip uygulaması ekstre metnini hazırlar ve WhatsApp sohbetini açar; mesajı siz gönderirsiniz. Müşteriye otomatik mesaj ya da SMS gitmez. Vadesi gelen alacaklar için uygulama içinde işletmeye bildirim düşer, böylece gecikmeleri gözden kaçırmazsınız.

Çizelgeyi Kullanmaya Devam Edecekseniz Dikkat Edilecekler

Çizelgeyi bir süre daha kâğıt ya da tablo üzerinde tutmak istiyorsanız birkaç basit kural işinizi kolaylaştırır:

  • Her satıra tarih yazın; tarihsiz satır gecikmeyi gizler.
  • Kısmi ödemeyi ayrı satır olarak girin, borç satırını değiştirmeyin.
  • Haftada bir kez toplam alacak ile müşteri bazlı bakiyeleri karşılaştırın.
  • Müşteri adının yanına telefon numarası ekleyin; benzer isimleri karıştırmazsınız.

Bu kurallara rağmen çizelge büyüdükçe hata payı artar. Özellikle birden fazla kişinin kayıt yaptığı bir işletmede elle tutulan tablo kısa sürede çelişkili hale gelir. Bu tür durumlarda çoklu kullanıcı desteği olan bir programa geçmek en doğrusudur. Defterden tabloya geçişin pratik kurallarını veresiye defteri tutma püf noktaları yazısında bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Borç takip çizelgesi nasıl hazırlanır?

Tarih, müşteri, açıklama, borç, ödeme ve kalan bakiye sütunlarını içeren bir tablo ile başlayın. Vade tarihi sütunu eklemek gecikmeleri görmeyi kolaylaştırır. Kalan bakiye sütununu her satırda önceki bakiyenin üzerine borç ekleyip ödemeyi düşerek ilerletin.

Çizelgede tek liste mi, müşteri başına ayrı sayfa mı daha iyi?

Müşteri sayısı azsa ayrı sayfa pratik olabilir; ancak haftalık tahsilat takibi yapacaksanız tek liste daha kullanışlıdır. İkisini bir arada tutmak, özellikle müşteri sayısı artınca zorlaşır. Bu durumda müşteri bazlı bakiye ve filtrelemeyi tek ekranda sunan bir program daha az hata üretir.

Kısmi ödeme geldiğinde çizelgeye nasıl yazarım?

Kısmi ödemeyi borç satırına değil, ayrı bir ödeme satırına yazın. Böylece kalan bakiye doğru düşer ve geçmiş kayıt bozulmaz. Ödemenin tarihini ve tutarını açıkça girin; sonradan mutabakat yaparken bu satır işinizi kolaylaştırır.

Haftalık kontrolü neye göre yapmalıyım?

Önce her müşterinin kalan bakiyesini toplayıp genel toplamla karşılaştırın. Ardından son bir haftanın satırlarını gözden geçirin ve beklenmeyen bir tekrar ya da eksik ödeme arayın. Tarihi eski olan borçlara öncelik verin.

Çizelgeden programa ne zaman geçmeliyim?

Müşteri sayınız arttığında veya bir müşterinin bakiyesini bulmak için satırları elle taramaya başladıysanız geçiş zamanı gelmiş demektir. Açılış bakiyesini doğru girmek, geçişin en kritik adımıdır. Bu adımı atlamadan yaparsanız programdaki bakiyeler çizelgeyle tutarlı olur.

Ücretsiz başlayın, ihtiyaç büyüdüğünde yıllık pakete geçin

Web'den ücretsiz başlayın
Google Play'den indirApp Store'dan indir

Windows ve macOS masaüstü uygulaması da var; internet olmadan da çalışır. Web'de bulut hesabınızla her cihazdan girersiniz.

Planları ve fiyatları gör

Emin değil misiniz? WhatsApp'tan sorun veya bizi arayın.